DOĞAL GAZA DÖNÜŞÜM VE DOĞAL GAZ
CİHAZLARI
Doğal gaza dönüşümde en önemli konu ısıtma sisteminin
dönüşümüdür. Burada en önemli karar seçilecek sistem ve kazan
tipidir. Apartmanlarda eğer mevcut bir merkezi ısıtma sistemi
varsa kuşkusuz en ekonomik çözüm merkezi ısıtma sıcak su
kazanını dönüşümle veya değiştirerek doğal gazlı kazan haline
getirmektir. Bu durumda istenirse, pişirme ve kullanma sıcak
suyu üretimi amacı ile yeni bina içi gaz tesisatı yapılabilir.
En ekonomik çözüm budur çünkü daire içi ısıtma tesisatına hiç
dokunulmamaktadır. Doğal gaza geçerken mevcut merkezi ısıtma
sistemini iptal ederek daire bazında münferit ısıtmaya geçilmesi
halinde ısıtma tesisatının tadili gerekir. Bu hem daire içinde
kırıp dökmeye neden olacaktır ve hem de toplam maliyet diğerinin
dört katı mertebesinde rakamlara ulaşabilecektir. Doğal olarak
maliyetler kullanılacak cihazlara çok bağlı olmakla birlikte,
münferit ısıtmaya dönüşümün maliyetinin merkezi ısıtmaya göre
çok fazla olacağı kesindir. İşletme maliyetlerinin münferit
ısıtmada daha az olacağı da doğru bir tez değildir.
Eğer konfordan fedakarlık edilmiyor ve belirli odalar belirli
zamanlarda devre dışı bırakılmıyorsa, kaliteli ve otomatik
kontrollu bir merkezi sistemde tavsiye edilen düzeylerde ısıtma
yapıldığında, münferit ısıtmaya göre daha fazla yakıt
tüketilmesi söz konusu değildir. Unutulmamalıdır ki iç
sıcaklıkların 1°C daha yükseltilmesi yıllık yakıt tüketiminde
İstanbul ikliminde %10 mertebesinde daha fazla yakıt tüketimine
neden olmaktadır. Bu nedenle doğal gaza dönüşen merkezi
sistemlerde ideal olarak iç ortam sıcaklıklarının 20 °C
değerinde sabit tutulması konfor ve yakıt ekonomisi açısından en
iyi çözümdür.
Ortak yaşama uyum gösterememe ve paylaşım problemleri gibi
sosyal problemler dışında rasyonel karar, apartmanlarda merkezi
ısıtma sistemini muhafaza etmektir. Eğer yeni yapılan bir
Apartman söz konusu ise, buralarda ısıtma sistemini baştan
münferit ısıtmaya veya merkezi ısıtmaya göre projelendirmek
mümkündür. Bu durumda her iki sistem kuruluş maliyetleri
arasındaki fark yukarıdaki kadar fazla olmayacaktır. Ancak yine
de ekonomi, işletme kolaylığı, konfor, tehlike riski ve yangın
riski gibi faktörler açısından merkezi sistem avantajlara
sahiptir. Kombi cihazlarının tek tek dairelere sokulması tehlike
ve yangın riskini artıracaktır.
Özellikle yüksek bloklar söz konusu olduğunda en akılcı
çözüm, ısıtmanın ve kullanma sıcak suyunun merkezi olarak kazan
dairesinde temin edilmesi, yemek pişirme için de elektrikli ocak
ve fırın kullanılmasıdır. Böylece gazı tamamen daire içlerinden
çıkarmak ve riskleri minimuma indirmek mümkün olacaktır.
Apartmanlarda doğal gaza geçerken mevcut kömür veya fuel oil
yakan kazanların dönüşümü bu kazanların 12 yıllık yeni kazan
olmalarının dışında düşünülmemelidir. Yeni doğal gaz kazanları
pek çok modern özelliklere sahiptir. Yüksek verimli, güvenli,
tam otomatik kontrollu, uzun ömürlü, sessiz, özel kazanlardır.
Bu kazanların kullanılması halinde, eski kazanların
dönüştürülmesi ile elde edilecek yatırım maliyeti avantajı kısa
zamanda amorti edilecek ve kara geçilecektir. Avrupa ülkelerinde
değil eski kazanların dönüşümü, klasik tip yeni doğal gaz
kazanlarının bile kullanımı yasaktır. Artık günümüzde modern
teknoloji ürünü yüksek verimli, düşük sıcaklık kazanlarının ve
yoğuşmalı tip kazanların kullanımına izin verilmektedir.
Apartmanlarda kullanılacak merkezi doğal gaz kazanları
öncelikle atmosferik brülörlü kazanlar olmalıdır. Bu kazanlar
Buderus'ta 700 kW güce kadar bulunmaktadırlar. Bu kazanların
brülörleri kendi içindedir. Ayrıca bir brülör takılmasına gerek
yoktur. Brülörde bir hava üfleme vantilatörüne ihtiyaç yoktur.
Hiçbir mekanik hareketli parça içermeyen bu kazanlar sessiz
olmaları , servis ihtiyacı göstermemeleri ve ucuz olmaları
(belli kapasitelere kadar) ile öne çıkmaktadırlar. Apartmanlarda
ses çok önemli bir faktördür. Bu faktörün değerlendirmelerde
ağırlıkla ele alınmasında yarar vardır.
Daha büyük kapasitelerde birden fazla sayıda atmosferik
brülörlü kazan kullanılması veya üflemeli brülörlü kazanlara
geçilmesi gerekir. Üflemeli brülörlü kazan kullanıldığında
brülörün kazana uyum göstermesi çok önemli bir konudur. 100 kW
güce kadar tek kademeli daha büyük güçlerde 1000 kW güce kadar
çift kademeli ve daha sonra oransal (kademesiz kontrollu)
brülörler kullanılmalıdır. Kazan kapasite seçimi için, tesisatı
mevcut binalarda ısınma problemi yoksa, mevcut radyatörler
sayılarak belirlenen toplam kapasiteye %5-10 emniyet payı ilave
edilir. Villa tipi bağımsız konutlar için döşeme tipi kat
kaloriferleri en uygun çözümlerdir. Buderus'ta villa kalorifer
kazanları bulunmaktadır. Bu tip kazanlar atmosferik brülörlü ve
üflemeli brülörlü olabilir. Atmosferik brülörlü tipleri tercih
edilmelidir. Bu tip uygulamalar için yeni geliştirilen duvar
tipi yoğuşmalı kazanlar ise çok yüksek verimleri ve çok az yer
kaplamaları ile teknik açıdan rakipsizdirler. Özellikle
döşemeden ısıtma uygulamalarında alt ısıl değere göre verim %
109'lara ulaşmaktadır. Aynı zamanda kullanma sıcak suyu da elde
edilen bu kazanlarda birden fazla kazan kullanmak suretiyle
45.000 kcal/h kapasitelere kadar çıkılabilmektedir.
Boyler deposu tipe bağlı olarak cihazın içinde entegre
olabildiği gibi ayrı da olabilmektedir. Yeni geliştirilen ön
karışımlı brülör kullanılan Buderus'un bu tip kazanlarında
emisyon değerleri ulaşılabilen en düşük değerlere sahiptir.
Ayarlanan iç sıcaklıktan kumanda alarak modülasyonlu bir biçimde
(yüke göre kapasiteyi kademesiz bir biçimde sürekli ayarlayarak)
tam otomatik olarak çalışmaktadır. Yoğuşmalı kazanların ilk
satın alma fiyatları diğerlerine göre yüksek olmakla birlikte,
yüksek verimi ile kendini amorti etmektedir. Daha büyük güçlerde
döşeme tipi yoğuşmalı kazanlar da mevcuttur. Bağımsız (münferit)
ısıtma amacı ile doğal gazlı kat kaloriferi olarak, duvar tipi
kombi cihazları kullanılmaktadır. Daha önce yapılmış kalorifer
sistemi olmayan ve soba ile ısıtılan evlerde doğal gaza geçişte
imkanlardan biri kat kaloriferi yapmak ve kazan olarak kombi
cihazları kullanmaktır. Kombi cihazları hem ısıtma ihtiyacını ve
hem de kullanma sıcak suyu ihtiyacını birlikte karşılamaktadır.
Kombi cihazlarının bacalı ve hermetik olmak üzere iki tipi
bulunmaktadır. Eğer baca imkanı varsa bacalı tipler tercih
edilmelidir. Bacalı kombiler hem ucuzdur, hem de daha
güvenlidirler. Buna karşılık baca olmayan yerlerde mecburen
hermetik cihazlar kullanılır. Bunlar yakma havasını bir fanla
dışarıdan alır ve yanma ürünlerini yine aynı fan yardımı ile
dışarı atarlar cihaz dış hava bağlantısı için içiçe iki borudan
oluşan bir baca kullanılır ve bu cihazlar mümkünse dış duvara
yerleştirilirler. Kombi cihazlar havalandırılan odalara
yerleştirilmelidir. Bu amaçla mutfak en uygun yerdir.
Bu cihazları banyo ve yatak odalarına yerleştirmek yasaktır.
Kombilerin mutlaka baca gazı akış emniyeti olmalıdır. Duman
gazlarının çıkışı herhangi bir nedenle engellendiğinde cihaza
gaz beslemesi otomatik olarak kesilmeli ve yeniden ancak elle
açılabilmelidir. Ayrıca düşük gaz basıncı emniyeti ve
modülasyonlu brülör aranan özelliklerdir. Kombi cihazları 25.000
kcal/h kapasiteye kadar kullanılabilmektedirler.
Doğal gazın getirdiği imkanlardan yararlanmak için mutlaka
tam otomatik kontrol sistemi kullanılmalıdır. Buderus'ta bu
amaçla Logamatik panel geliştirilmiştir. Farklı tipte kazanlar
için farklı Logamatik paneller geliştirilmiştir. Bu paneller
sayesinde dış hava sıcaklığındaki değişimlere paralel olarak
kazanın sisteme beslediği su sıcaklığı otomatik olarak
ayarlanmakta, kazan programlanan saatlerde çalışmaya başlayıp,
durmaktadır. Hatta yine dış sıcaklığa bağlı olarak hangi saatte
çalışmaya başlayıp, duracağına sizin belittiğiniz saatte
istediğiniz sıcaklığı temin etmek üzere kendi karar
verebilmektedir. Ayrıca yaz-kış ayarları , dona karşı önlem,
boyler kumandası v.s. olanaklar sağlamaktadır.
|